केसांच्या समस्या व आयुर्वेदिक उपाय :

सौंदर्य ही संकल्पना केवळ त्वचापुरती मर्यादित नाही. लांब, काळेभोर आणि चमकदार केस हे देखील सौंदर्यात भर घालतात. मात्र आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीमुळे स्त्री-पुरुष दोघांनाही विविध केसांच्या समस्या भेडसावत आहेत.

---

प्रश्न 1: सध्या स्त्रिया व पुरुष दोघांमध्येही केस गळती आणि इतर समस्या वाढल्या आहेत. याचे प्रमुख कारण काय आहे?

उत्तर:
होय. आजकाल केसांच्या समस्या म्हणजे केस गळणे, पांढरे होणे, कोंडा, चाई पडणे, कोरडेपणा इत्यादी स्त्रिया आणि पुरुष दोघांमध्येही वाढल्या आहेत. यामागे अनुवंशिकता, बदलती जीवनशैली, आणि मानसिक तणाव ही प्रमुख कारणे आहेत.

---

प्रश्न 2: केसांची ही स्थिती बिघडण्यामागे आणखी कोणकोणती कारणे आहेत?

उत्तर:

• अनुवंशिकता (Genetics)

• असंतुलित आहार व पोषणाची कमतरता

• अति तिखट, तेलकट, मसालेदार पदार्थांचे सेवन

• सौंदर्य प्रसाधनांचा अतिवापर (Hair color, gel इ.)

• अति जागरण आणि तणाव

• डोक्यावर गरम पाण्याने अंघोळ करणे

• वेळेवर झोप न घेणे

• पाणी कमी पिणे

• पचनशक्ती कमकुवत होणे

---

प्रश्न 3: केसांच्या या समस्या दूर करण्यासाठी आयुर्वेदिक उपाय काय आहेत?

उत्तर: आयुर्वेदानुसार खालील उपाय फायदेशीर ठरतात:

स्वच्छता आणि केसांची निगा:

• दर ४-५ दिवसांनी नैसर्गिक शाम्पू किंवा शिकेकाई वापरून केस स्वच्छ धुवावेत.

• नारळ तेलात भृंगराज, ब्राह्मी, आवळा, वडाची पारंबी, जास्वंद इ. वनस्पती मिसळून केलेले तेल केसांना लावावे.

• नियमितपणे केसांच्या मुळाशी मसाज करावा.

आहार व दिनचर्या:

• तिखट, तेलकट, मसालेदार व मीठाचे प्रमाण मर्यादित ठेवावे.

• रोज ताजं आणि शाकाहारी आहार घ्यावा.

• पुरेशी झोप आणि तनावमुक्त दिनचर्या ठेवावी.

• पचनशक्ती सुधारण्यासाठी त्रिफळा, आवळा, ब्राह्मी, निंब चूर्ण वापरावे.

उपयुक्त औषधे व रसायन:

• च्यवनप्राश रोज सकाळी सेवन करावा.

• गुलकंद, मोरावळा, आणि थंड प्रवृत्तीचे द्रव्य उपयोगात आणावेत.

• डॉक्टरांच्या सल्ल्याने वात-पित्त-कफ संतुलित करणारे औषधोपचार सुरू करावेत.

---

शिवनेरी आयुर्वेद, मल्टीस्पेशालिटी क्लिनिक आणि पंचकर्म सेंटर

डॉ. संजय गायकवाड (M.D. आयुर्वेद)
डॉ. प्राजक्ता गायकवाड (B.A.M.S., M.A. संस्कृत)

📍 पत्ता:
ऑफिस नं. 401, शिवाई-1 कमर्शियल सोसायटी, साने गुरुजी स्कूलजवळ, दांडेकर पूल, म्युनिसिपल कॉलनी, पुणे - 411030. (https://maps.app.goo.gl/eZkNkRqDc4WMJxKJ9)

📞 संपर्क:
+91 9175754823 | +91 9175754873

🕘 क्लिनिक वेळ:
रोज सकाळी 9:00 ते रात्री 9:00 (रविवारसह)